bibliotekovedenieБиблиотековедениеBibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]0869-608X2587-7372Russian State Library10.25281/0869-608X-2010-0-5-85-93bibliotekovedenie-1590Research ArticleМЕЖДУНАРОДНЫЙ КОНТЕНТINTERNATIONAL CONTENTБиблиотеки Беларуси в период Речи Посполитой (1569 г. — конец XVIII в.)Belarus Libraries in the Period of the Polish-Lithuanian Commonwealth (1569 - the End of 18th Century)МотульскийРоман СтепановичMotulskyRoman S.

директор Национальной библиотеки Беларуси,

президент НП «Библиотечная Ассамблея Евразии»,

доктор педагогических наук

Director of National library of Belarus, President of Non-Profit Partnership “The Library Assembly of Eurasia”,

EdD

Национальная библиотека БеларусиРоссияNational library of BelarusRussian Federation201019102010058593Copyright © Мотульский Р.С., 20102010Мотульский Р.С.Motulsky R.S.© 2026 ФГБУ "Российская государственная библиотека". Все права защищены. Воспроизведение без письменного разрешения запрещено.© 2026 Russian State Library. All rights reserved. Reproduction without written permission is prohibited.https://bibliotekovedenie.rsl.ru/jour/article/view/1590

Рассматриваются особенности развития библиотек Беларуси в контексте политических, религиозных и культурных традиций Речи Посполитой. Рассказывается об истории монастырских библиотек, а также о частных собраниях и библиотеках учебных заведений.

Peculiarities of Belarus libraries' development in the context of political, religious and cultural traditions of Polish-Lithuanian Commonwealth are considered. It is told about history of monastic libraries, and also about private collections and libraries of educational institutions.

типографиямонастырьбиблиотекакнигарукописьцерковьprinting housemonasterylibrarybookmanuscriptchurchReferencesБярозкіна Н. Ю. Гісторыя кнігадрукавання Беларусі (XVI - пачатак XX ст.): вучэб. дапам. для студэнтаў гістарычных і бібліятэчных спецыяльнасцей ВНУ / Н.Ю. Бярозкіна.- 2-е выд. - Мінск: Беларуская навука, 2000. - 199 с.Бярозкіна Н. Ю. Гісторыя кнігадрукавання Беларусі (XVI - пачатак XX ст.): вучэб. дапам. для студэнтаў гістарычных і бібліятэчных спецыяльнасцей ВНУ / Н.Ю. Бярозкіна.- 2-е выд. - Мінск: Беларуская навука, 2000. - 199 с.Гайдук М. Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2006.- Т. 2. - С. 644-645.Гайдук М. Супрасльскі Дабравешчанскі манастыр // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2006.- Т. 2. - С. 644-645.Голенченко Г.Я. Крупные светские частновладельческие библиотеки Белоруссии и Литвы второй половины XVI - середины XVII в. // Федоровские чтения 1982. - М., 1987. - С. 100-114.Голенченко Г.Я. Крупные светские частновладельческие библиотеки Белоруссии и Литвы второй половины XVI - середины XVII в. // Федоровские чтения 1982. - М., 1987. - С. 100-114.Он же. Старопечатные кириллические книги 16-18 вв. // Кніга Беларусі. 1517-1917: зводны каталог. - Мінск, 1986. - С. 23-36.Он же. Старопечатные кириллические книги 16-18 вв. // Кніга Беларусі. 1517-1917: зводны каталог. - Мінск, 1986. - С. 23-36.Грыцкевіч А. Агінскі Міхал Казімір // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1.- С. 201.Грыцкевіч А. Агінскі Міхал Казімір // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1.- С. 201.Иванова Л.С. Библиотеки кальвинистских церквей в Великом княжестве Литовском в XVII в. // Книга - источник культуры: проблемы и методы исследования: материалы Международной науч. конф. (Минск, 25-27 ноября 2008 г.) / Российская академия наук [и др.]. - М., 2008. - С. 140-144.Иванова Л.С. Библиотеки кальвинистских церквей в Великом княжестве Литовском в XVII в. // Книга - источник культуры: проблемы и методы исследования: материалы Международной науч. конф. (Минск, 25-27 ноября 2008 г.) / Российская академия наук [и др.]. - М., 2008. - С. 140-144.Она же. Рэфармацыйнае кнігадрукаванне // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2006. - Т. 2. - С. 529.Она же. Рэфармацыйнае кнігадрукаванне // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2006. - Т. 2. - С. 529.История Вильнюсского университета (1579-1979) / [С. Лазутка, В.С. Лазутка, А. Эндзинас [и др.]; редкол.: С. Лазутка (отв. ред.) [и др.]. - Вильнюс: Мокслас, 1979. - 373 с.История Вильнюсского университета (1579-1979) / [С. Лазутка, В.С. Лазутка, А. Эндзинас [и др.]; редкол.: С. Лазутка (отв. ред.) [и др.]. - Вильнюс: Мокслас, 1979. - 373 с.Коўкель Л. Прыватныя кнігазборы на тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага эпохі Асветніцтва: (праблемы і магчымасці даследавання) // Матэрыялы Другіх Кнігазнаўчых чытанняў «Кніжная культура Рэчы Паспалітай» (Мінск, 15-16 верасня 2000 г.) / Нацыянальная бібліятэка Беларусі; склад. Т.І. Рошчына. - Мінск, 2002. - С. 179-187.Коўкель Л. Прыватныя кнігазборы на тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага эпохі Асветніцтва: (праблемы і магчымасці даследавання) // Матэрыялы Другіх Кнігазнаўчых чытанняў «Кніжная культура Рэчы Паспалітай» (Мінск, 15-16 верасня 2000 г.) / Нацыянальная бібліятэка Беларусі; склад. Т.І. Рошчына. - Мінск, 2002. - С. 179-187.Лабынцаў Ю. Супрасльская манастырская бібліятэка // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2006. - Т. 2. - С. 643-644.Лабынцаў Ю. Супрасльская манастырская бібліятэка // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2006. - Т. 2. - С. 643-644.Он же. Белорусская печатная книжность в европейском культурном пространстве XVI столетия // Грани книжной культуры : сб. науч. тр. к юбилею Научного центра исследований книжной культуры / [Российская академия наук; сост. А.Ю. Самарин]; отв. ред. В.И. Васильев. - М., 2007.Он же. Белорусская печатная книжность в европейском культурном пространстве XVI столетия // Грани книжной культуры : сб. науч. тр. к юбилею Научного центра исследований книжной культуры / [Российская академия наук; сост. А.Ю. Самарин]; отв. ред. В.И. Васильев. - М., 2007.Он же. Библиотека Лаврышевского монастыря / Ю.А. Лабынцев, Л.Л. Щавинская // Беларуская кніга ў кантэксце сусветнай кніжнай культуры: зб. нав. арт.: у 2 ч. / Беларускі дзяржаўны універсітэт культуры і мастацтваў; склад.: Т.А. Дзем'яновіч [і інш.]. - Мінск, 2006. - Ч. 1. - С. 158-163.Он же. Библиотека Лаврышевского монастыря / Ю.А. Лабынцев, Л.Л. Щавинская // Беларуская кніга ў кантэксце сусветнай кніжнай культуры: зб. нав. арт.: у 2 ч. / Беларускі дзяржаўны універсітэт культуры і мастацтваў; склад.: Т.А. Дзем'яновіч [і інш.]. - Мінск, 2006. - Ч. 1. - С. 158-163.Лаўрык Ю. Езуіцкае кнігадрукаванне // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1. - С. 616.Лаўрык Ю. Езуіцкае кнігадрукаванне // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1. - С. 616.Нарбутене Д. К вопросу о реконструкции книжных собраний вельмож Великого княжества Литовского в Библиотеке Литовской академии наук // Книга - источник культуры: проблемы и методы исследования: материалы Международной науч. конф. (Минск, 25-27 ноября 2008 г.) / Российская академия наук [и др.]. - М., 2008. - С. 216-223.Нарбутене Д. К вопросу о реконструкции книжных собраний вельмож Великого княжества Литовского в Библиотеке Литовской академии наук // Книга - источник культуры: проблемы и методы исследования: материалы Международной науч. конф. (Минск, 25-27 ноября 2008 г.) / Российская академия наук [и др.]. - М., 2008. - С. 216-223.Нікалаеў М. Бібліятэкі // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1. - С. 328-329.Нікалаеў М. Бібліятэкі // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1. - С. 328-329.Он же. Палата кнігапісная: рукапісная кніга на Беларусі ў X-XVIII стагоддзях / М. Нікалаеў; рэд.: М.М. Розаў, А.С. Мыльнікаў. - Мінск: Мастацкая літаратура, 1993. - 239 с.Он же. Палата кнігапісная: рукапісная кніга на Беларусі ў X-XVIII стагоддзях / М. Нікалаеў; рэд.: М.М. Розаў, А.С. Мыльнікаў. - Мінск: Мастацкая літаратура, 1993. - 239 с.Покало М.И. История библиотечного дела в БССР / М.И. Покало. - Минск: Вышэйшая школа, 1986. - 200 с.Покало М.И. История библиотечного дела в БССР / М.И. Покало. - Минск: Вышэйшая школа, 1986. - 200 с.Попов В.В. Жировичская библиотека // Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі / Нацыянальная бібліятэка Беларусі; склад.: Л.Г. Кірухіна, Т.І. Рошчына. - Мінск, 2002. - Вып. 5. - С. 58-72.Попов В.В. Жировичская библиотека // Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі / Нацыянальная бібліятэка Беларусі; склад.: Л.Г. Кірухіна, Т.І. Рошчына. - Мінск, 2002. - Вып. 5. - С. 58-72.Рошчына Т.I. Бібліятэкі Радзівілаў // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1. - С. 329-330.Рошчына Т.I. Бібліятэкі Радзівілаў // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1. - С. 329-330.Она же. Слонім у гісторыі кніжнай культуры Вялікага княства Літоўскага ХVIII ст.: кнігавыданне і кнігазборы // Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі / Нацыянальная бібліятэка Беларусі; склад.: Л.Г. Кірухіна, Т.І. Рошчына. - Мінск, 2002. - Вып. 5. - С. 40-47.Она же. Слонім у гісторыі кніжнай культуры Вялікага княства Літоўскага ХVIII ст.: кнігавыданне і кнігазборы // Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі / Нацыянальная бібліятэка Беларусі; склад.: Л.Г. Кірухіна, Т.І. Рошчына. - Мінск, 2002. - Вып. 5. - С. 40-47.Фурс А. Бібліятэка Храптовічаў // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1. - С. 328.Фурс А. Бібліятэка Храптовічаў // Вялікае княства Літоўскае: энцыклапедыя: у 2 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. - Мінск, 2005. - Т. 1. - С. 328.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.